Tętniak aorty

Tętniak
aorty brzusznej

Mianem tętniaka określa się poszerzenie tętnicy o co najmniej 50% w porównaniu do średnicy przylegającej do niego prawidłowej tętnicy.
Tętniak aorty brzusznej występuje u 3-4% populacji powyżej 50. roku życia. U mężczyzn tętniaki wykrywa się od trzech do ośmiu razy częściej niż u kobiet.

Rodzaje tętniaków:

  • tętniak bezobjawowy,
  • tętniak objawowy – jego oznaką jest ból występujący w okolicy lędźwiowo-krzyżowej lub ból brzucha promieniujący do krocza,
  • tętniak pęknięty – bólowi towarzyszą objawy utraty krwi i wstrząsu krwotocznego.

Ryzyko pęknięcia tętniaka jest bezpośrednio związane z jego wielkością:

img-tetniak-aorty-brzusznej-ryzyko-pekniecia.jpg

Pęknięcie aorty w 80% występuje na tylnej ścianie. Pęknięcie tętniaka do wolnej jamy otrzewnowej zwykle kończy się zgonem.

Wskazania do operacji tętniaka aorty brzusznej:

  • natychmiastowe – pęknięcie tętniaka,
  • pilne – tętniak objawowy,
  • planowe – tętniak bezobjawowy: u mężczyzn, gdy średnica tętniaka jest większa niż 5,5 cm (na podstawie Small aneurysm trial i ADAM trial), u kobiet, gdy średnica tętniaka jest większa niż 5,2 cm (wytyczne ESVS XII 2010).

Ustalanie wskazań wymaga uwzględnienia:

  • chorób towarzyszących (np. choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia naczyniowo-nerkowego, niewydolności nerek lub wątroby, przebytego udaru lub zwężenia tętnic szyjnych),
  • rokowania.

Leczenie tętniaka aorty brzusznej przebiega w następujący sposób:

  • operacja metodą tradycyjną – pomost prosty aortalno-aortalny, pomost rozwidlony aortalno-biodrowy,
  • wewnątrznaczyniowe zabiegi aorty brzusznej.

Po odsłonięciu chirurgicznym tętnic udowych zabieg przeprowadza się pod kontrolą rentgenowską wprowadzając w miejsce tętniaka protezę – stentgraft.

img-operacja-tetniaka-aorty-brzusznej-01.jpg

Tętniak unoszący powłoki jamy brzusznej (l), olbrzymi tętniak aorty brzusznej – zdjęcie śródoperacyjne (p)

Wewnątrznaczyniowe zabiegi aorty brzusznej

O zakwalifikowaniu chorego do wewnątrznaczyniowych zabiegów tętnicy aorty brzusznej decydują warunki anatomiczne:

  • długość szyi tętniaka (odległość między odejściem tętnic nerkowych a początkiem tętniaka) nie może wynosić mniej niż 15 mm,
  • szyja tętniaka nie powinna być nadmiernie zwapniała, nie powinna też zawierać skrzeplin,
  • kąt pomiędzy osią aorty a osią tętniaka nie powinien być mniejszy niż 120 (kąt 180 świadczy o braku zagięcia),
  • tętnice biodrowe nie powinny być nadmiernie kręte, zwężone ani niedrożne, z dużym ryzykiem operacyjnym (uraz operacji wewnątrznaczyniowej jest mały).
img-operacja-tetniaka-aorty-brzusznej-ilustracja-01.jpg
img-operacja-tetniaka-aorty-brzusznej-ilustracja-02.jpg

Poszczególne etapy operacji otwartej tętniaka aorty brzusznej

img-tetniak-aorty-brzusznej-DSA-01.jpg

Tętniak aorty brzusznej obraz angiograficzny

img-tetniak-aorty-brzusznej-stentograf-01.jpg

Tętniak aorty brzusznej – stan po wszczepieniu stentgrafu

Po wykonaniu wewnątrznaczyniowej operacji tętniaka aorty brzusznej mogą wystąpić następujące powikłania:

  • przecieki krwi do worka tętniaka w miejscach przylegania do stentgraftu (typ I wg Maya),
  • wsteczny napływ przez tętnice lędźwiowe, tętnicę krezkową dolną lub tętnicę biodrową wewnętrzną (typ II wg Maya),
  • przeciek zależny od stentgraftu: uszkodzenia stentgraftu (typ III wg Maya),
  • przeciek zależny od porowatości stentgraftu, zakrzepicy odnogi, przemieszczenia stentgraftu,
  • złamanie drutu stentgraftu,
  • zaginanie się protez,
  • jatrogenne rozwarstwienie aorty, tętnic biodrowych, pęknięcie tętniaka,
  • uszkodzenie sprzętu wprowadzającego.

Operacja metodą tradycyjną

Do operacji klasycznych kwalifikuje się pozostałych chorych z tętniakiem aorty brzusznej (ich wyniki długofalowe są lepsze niż po operacjach wewnątrznaczyniowych).